Schotland, na 28 jaar terug, met de omhaal van McTominay en de droom van een eerste tweede ronde

Voor het eerst sinds Frankrijk 1998 is Schotland weer van de partij op een WK voetbal. Op een legendarische avond in november 2025 kwalificeerde het Tartan Army zich met een 4-2 zege op Denemarken in Hampden Park, waarin Scott McTominay in de derde minuut met een omhaal de hele Schotse voetbalgeschiedenis op zijn kop zette. Onder Steve Clarke en met aanvoerder Andy Robertson krijgt de Schotse selectie nu de historische kans om voor de eerste keer ooit de groepsfase van een WK te overleven.

Groep C · FIFA-positie #35 · 9e deelname

Op 19 mei 2026 maakte Steve Clarke zijn definitieve selectie van 26 namen bekend. Schotland is daarmee voor de negende keer in de geschiedenis op een WK voetbal van de partij, en voor het eerst sinds Frankrijk 1998. Een afwezigheid van 28 jaar is in een voetballand met zo veel geschiedenis als Schotland een eeuwigheid, en de WK’s van 2002, 2006, 2010, 2014, 2018 en 2022 werden in Glasgow, Edinburgh en Aberdeen met steeds meer frustratie bekeken. In juni 2026 keert de Tartan Army, zoals de fans van het nationale elftal in de hele voetbalwereld worden genoemd, eindelijk terug op het hoogste podium.

De Schotse missie van dit WK heeft echter een dubbele lading. Het land is van oudsher een van de meest gepassioneerde voetballanden van Europa, met clubs als Celtic, Rangers, Hibernian en Aberdeen die in heel Schotland en daarbuiten worden gevolgd. Maar in de geschiedenis van het Schotse nationale elftal zit een opmerkelijk hiaat: nooit, in acht eerdere WK-deelnames, is Schotland voorbij de groepsfase gekomen. Het is een statistiek die in Glasgow en Edinburgh met pijn wordt aangehaald, en die het Tartan Army in 2026 op het toernooi in de Verenigde Staten, Canada en Mexico wil doorbreken. De groep met Haïti, Marokko en Brazilië biedt daartoe een interessante kans.

De 4-2 zege op Denemarken in Hampden Park: de overhead kick van McTominay

Het Schotse kwalificatieverhaal kreeg zijn ontknoping op dinsdag 18 november 2025 in Hampden Park in Glasgow. Schotland was in een UEFA-kwalificatiegroep ingedeeld met Denemarken, Griekenland en Wit-Rusland, en moest in de slotwedstrijd thuis tegen Denemarken winnen om automatische plaatsing veilig te stellen. De openingswedstrijd in september 2025 was uit op een 0-0 in Kopenhagen geëindigd. Daarna had Schotland zeges geboekt op Wit-Rusland en Griekenland, en de slotwedstrijd op Hampden Park werd voor de hele Schotse voetbalbond de wedstrijd van de cyclus.

Wat volgde, werd in heel Schotland een onmiddellijke klassieker. In de derde minuut van de wedstrijd, op een spectaculaire wijze: Scott McTominay haalde een hoge bal vanuit de zestien meter binnen met een omhaal die de Denemarken-doelman volledig verraste. Het doelpunt werd onmiddellijk op YouTube tien miljoen keer bekeken, en op de tribunes van Hampden Park brak een gejuich los dat zelfs de oudste Schotse routiniers nooit eerder hadden gehoord. Kenny McLean maakte daarna een afstandsschot vanuit eigen helft die op een open Deens doel terechtkwam, en bij de 4-2 eindstand werd Schotland onder Steve Clarke voor de eerste keer in 28 jaar weer WK-deelnemer. In de straten van Glasgow werd de hele nacht doorgevierd.

Steve Clarke, de Schotse rots op de bank

Steve Clarke, in 1963 geboren in Saltcoats in Ayrshire, was als speler een rechtsback met meer dan 400 wedstrijden voor Chelsea en zes interlands voor Schotland. Zijn trainersloopbaan begon als assistent van José Mourinho bij Chelsea in 2004, daarna van Kenny Dalglish bij Liverpool, van Roy Hodgson bij West Bromwich en van anderen. Zelf werd hij hoofdcoach bij West Bromwich, Reading en Kilmarnock in de Schotse Premiership, waar hij in 2018 manager van het seizoen werd.

In mei 2019 werd hij door de Scottish FA aangesteld als opvolger van Alex McLeish, met de opdracht het Schotse nationale elftal weer naar grote toernooien te brengen. Op het EK 2020 (gespeeld in 2021) plaatste Schotland zich voor het eerst sinds 1998 voor een groot toernooi, maar werd in de groepsfase uitgeschakeld na een 0-2 nederlaag tegen Tsjechië, een 0-0 tegen Engeland en een 1-3 nederlaag tegen Kroatië. Op het EK 2024 in Duitsland werd het opnieuw groepsfase, met een pijnlijke 1-5 nederlaag tegen het gastland in de openingswedstrijd. De WK-kwalificatie van 2025 is daarom zijn grootste prestatie tot nu toe, en Clarke wordt in heel Schotland geprezen als de man die het Schotse nationale elftal eindelijk een nieuw plafond heeft gegeven.

Scott McTominay, de Schotse Serie A-MVP

De grootste ster van de selectie is Scott McTominay, in 1996 geboren in Lancaster in Engeland uit een Schotse familie. Hij koos op zijn negentiende voor het Schotse shirt boven het Engelse, en speelde sinds 2017 voor Manchester United, waar hij na 250 wedstrijden in 2024 vertrok. Voor 25,7 miljoen pond maakte hij in augustus 2024 de overstap naar Napoli in de Italiaanse Serie A, en wat daarop volgde was een seizoen dat in heel Schotland en Italië als legendarisch wordt beschreven.

In zijn eerste seizoen bij Napoli, onder Antonio Conte, won McTominay direct de Scudetto. Napoli pakte met één punt voorsprong op Internazionale de vierde landstitel van de clubgeschiedenis, en McTominay werd uitgeroepen tot Serie A-MVP, de meest waardevolle speler van het hele seizoen. In april 2025 werd hij bovendien Serie A Player of the Month, een titel die voor de eerste keer in de geschiedenis aan een Schot werd toegekend. Hij stond op de shortlist voor de Ballon d’Or 2025, en in heel Napels werd zijn naam in de stadssfeer net zo hartstochtelijk geroepen als die van Diego Maradona drie decennia eerder. Op zijn 29ste gaat hij naar zijn eerste WK, met als kers op de taart zijn omhaal in de derde minuut tegen Denemarken die Schotland naar het WK schoot.

Andy Robertson, de aanvoerder uit Liverpool

Aanvoerder is Andy Robertson, in 1994 geboren in Glasgow. Met 93 interlands op zijn naam in mei 2026 is hij de meest ervaren speler van de Schotse selectie, en met zijn loopbaan in de Engelse Premier League een van de meest gerespecteerde linksbacks van Europa. Hij speelde voor Queen’s Park (Schotse vierde divisie!), Dundee United, Hull City, en sinds 2017 voor Liverpool. Daar won hij in 2019 de Champions League, in 2020 de Premier League en in 2025 zijn tweede Premier League-titel onder Arne Slot.

Op zijn 32ste gaat hij naar zijn eerste WK, want toen Schotland in 2018 en 2022 nog ontbrak, was hij al een vaste waarde bij Liverpool. Zijn rust aan de bal, zijn afgemeten voorzetten en zijn loopvermogen op de linkerflank maken hem voor Clarke onbetwist. De aanvoerdersband draagt hij sinds 2022, en op het WK is hij de stille leider die het Tartan Army naar de eerste tweede ronde uit de geschiedenis moet leiden. Voor Robertson is dit toernooi een persoonlijke gelegenheid om zijn loopbaan op het hoogste internationale podium af te ronden, op een leeftijd waarop een vervolg op het WK 2030 niet meer vanzelfsprekend is.

John McGinn, de topscorer met de Aston Villa-routine

John McGinn is de topscorer aller tijden van de huidige Schotse selectie, met twintig interlandgoals op zijn naam in mei 2026. De aanvallende middenvelder, in 1994 geboren in Glasgow, speelt sinds 2018 voor Aston Villa in de Engelse Premier League, waar hij in 2023 en 2024 met Unai Emery de Champions League haalde. Voor Schotland is hij in elke wedstrijd basisspeler, en zijn afstandsschoten zijn in heel de Schotse pers berucht.

Naast McTominay en McGinn beschikt Steve Clarke op het middenveld over de van Tottenham doorgekomen Lewis Ferguson, sinds 2022 bij Bologna in de Italiaanse Serie A en in 2024 Coppa Italia-finalist. Ryan Christie van Bournemouth en Kenny McLean van Norwich City zijn de andere ervaren namen. Aan de Schotse middenlinie hangt een typisch Schotse onafgebroken werkmoraal, met spelers die in elke wedstrijd voor elke vierkante meter vechten. Op de tribune van Hampden Park wordt deze speelstijl in heel Schotland al sinds de tijd van Kenny Dalglish, Graeme Souness en Denis Law gekoesterd.

De verdediging: Robertson, Tierney en de Premier League-routine

Achterin staat naast aanvoerder Robertson ook Kieran Tierney, de tweede ervaren linksback van de Schotse selectie. Hij speelde voor Arsenal in de Premier League van 2019 tot 2023, daarna een huurperiode bij Real Sociedad in Spanje, en is sinds 2024 terug bij Celtic in Glasgow, zijn oude club waar hij in 2015 doorbrak. Tierney en Robertson kunnen niet allebei op de linkerflank spelen, en Clarke moet dus telkens een keuze maken, vaak met Tierney als centrale verdediger of als linkshalf in een 3-5-2.

Op de rechterflank staat Aaron Hickey van Brentford, en Nathan Patterson van Everton, beide jongere spelers in de Engelse Premier League. Centraal beschikt Clarke over Grant Hanley van Hibernian, Jack Hendry van Al-Ettifaq in Saoedi-Arabië, John Souttar van Rangers en Scott McKenna van Dinamo Zagreb. Onder de lat speelt de 43-jarige routinier Craig Gordon van Hearts of Midlothian, samen met Angus Gunn van Nottingham Forest en Liam Kelly van Rangers.

Craig Gordon, de oudste WK-deelnemer in 28 jaar

Een opvallend gegeven bij de Schotse selectie is de leeftijd van Craig Gordon. De doelman, geboren op 31 december 1982, was 43 jaar oud bij de aankondiging van de selectie op 19 mei 2026. Gordon, een levende legende van Hearts of Midlothian in Edinburgh, brak in 2002 door, speelde voor Sunderland in de Premier League en kwam in 2014 terug naar Schotland via Celtic. In 2022 verbrak hij allebei zijn scheen- en kuitbeenderen in een wedstrijd voor Hearts, en doorstond een herstelperiode van veertien maanden. In 2024 keerde hij terug in het Schotse nationale elftal, en in 2025 was hij in de WK-kwalificatie meerdere keren basisspeler.

Op het WK 2026 zou hij theoretisch de oudste basisspeler aller tijden van een WK kunnen worden, een record dat momenteel staat op Essam El-Hadary van Egypte (45 jaar in 2018). Of Clarke hem in de eerste wedstrijd tegen Haïti laat opdraven, of dat de jongere Angus Gunn de eerste keus is, was bij het verzenden van deze voorbeschouwing nog onbeslist. Maar Gordons aanwezigheid in de Schotse selectie is in heel het Britse voetbal als een herinnering aan de eigen voetbaltraditie ontvangen, en zijn jaren bij Hearts zorgen ervoor dat hij in Edinburgh als de stille leider van de hele selectie wordt gezien.

De aanvalsstaf: Ché Adams en de jonge Ben Doak

In de spits speelt vermoedelijk Ché Adams, in 1996 geboren in Leicester in Engeland uit een Schotse moeder. Hij koos in 2021 voor het Schotse shirt boven het Engelse, speelde voor Southampton in de Premier League en sinds 2024 voor Torino in de Italiaanse Serie A. Op het EK 2024 was hij in elke wedstrijd basisspeler, en op het WK is dit zijn eerste deelname. Lawrence Shankland van Rangers en Lyndon Dykes van Charlton Athletic zijn de reserves.

Het jonge talent is Ben Doak, in 2005 geboren in Irvine in Schotland. Hij maakte op zijn zestiende de overstap van Celtic naar Liverpool, en sinds 2025 speelt hij op huurbasis bij Bournemouth in de Engelse Premier League. Op zijn 20ste gaat hij naar zijn eerste WK, en in heel Schotland wordt hij gezien als de potentiële opvolger van Andy Robertson en John McGinn op middellange termijn. Zijn snelheid op de flank, zijn passing en zijn afronding maken hem voor Clarke een waardevol wapen in de tweede helft tegen vermoeide verdedigingen.

De speelstijl: 3-4-2-1 met fysieke kracht

Onder Steve Clarke speelt Schotland regelmatig in een 3-4-2-1 of een 3-5-2, met drie centrale verdedigers, twee aanvallende halfback-posities op de wing en een nadruk op verdedigende stevigheid. Het is een speelstijl die voortbouwt op de Schotse voetbaltraditie van fysieke kracht en collectieve werkmoraal, met spelers die in elke wedstrijd voor elke vierkante meter strijden. Standaardsituaties zijn een belangrijk wapen, dankzij de aanwezigheid van McTominay en Hanley in beide doelgebieden, en dankzij de trapkwaliteit van McGinn en Robertson.

Tegen Brazilië zal Clarke vermoedelijk laag staan en op de counter spelen, met de wetenschap dat een gelijkspel of zelfs een knappe nederlaag bij de Selecão een eervol resultaat is. Tegen Marokko en Haïti, ploegen die qua niveau dichter bij Schotland liggen, kan de Tartan Army hoger drukken en de wedstrijd zelf naar zich toetrekken. Voor Clarke is de tactische opdracht om binnen drie wedstrijden tegen drie totaal verschillende soorten tegenstanders telkens het juiste plan klaar te hebben. Zijn ervaring met Schotland op het EK 2020 en EK 2024, hoewel beide keren in de groepsfase eindigde, maakt hem op dit punt vertrouwd.

WK-historie: van 1954 tot de pijnlijke 1998 en de symboliek van 2026

Schotland speelt op dit toernooi zijn negende WK. De geschiedenis begon in 1954 in Zwitserland, waar Schotland in de groepsfase werd uitgeschakeld met een 1-0 nederlaag tegen Oostenrijk en een opzienbarende 0-7 nederlaag tegen Uruguay. Daarna volgden 1958 in Zweden, en de gouden generatie van de jaren zeventig: 1974 in West-Duitsland (Schotland was ongeslagen in de groepsfase met 2-0 op Zaïre, 0-0 met Brazilië en 1-1 met Joegoslavië, maar werd op doelsaldo uitgeschakeld), 1978 in Argentinië, 1982 in Spanje, 1986 in Mexico en 1990 in Italië. Vijf opeenvolgende WK’s in zestien jaar, een Schotse traditie die in heel het Britse voetbal als ongebroken werd beschouwd.

Het iconische moment in de Schotse WK-geschiedenis blijft het doelpunt van Archie Gemmill tegen Nederland in 1978 in Argentinië, een solo door de hele Nederlandse defensie heen die in heel Schotland tot op de dag van vandaag als het mooiste WK-doelpunt aller tijden wordt gevierd. Schotland won die wedstrijd met 3-2 van Oranje, een prestatie die echter niet genoeg was om de groepsfase te overleven. Op het WK 1998 in Frankrijk, het laatste tot 2026, was Schotland in Groep A met Brazilië, Marokko en Noorwegen. Tegen Brazilië werd in de openingswedstrijd met 2-1 verloren, tegen Noorwegen werd 1-1 gespeeld, en tegen Marokko werd in de slotwedstrijd met 0-3 verloren. Schotland eindigde als laatste in de groep en keerde naar huis terug. In de Schotse pers heeft men altijd benadrukt dat het WK 2026 op symbolische wijze een herhaling biedt: Schotland speelt opnieuw tegen Brazilië en Marokko, met Haïti als de derde tegenstander in plaats van Noorwegen.

Groep C: tegen Haïti, Marokko en Brazilië

In Groep C heeft Schotland een loting die op symbolische wijze de WK-geschiedenis verbindt. Haïti is voor het eerst sinds 1974 weer op een WK, een verhaal van diepe armoede en gepassioneerd voetbal. Marokko is in 2022 in Qatar de halve finale gehaald, en is naar de mening van veel voetbalkenners een van de toptegenstanders van het toernooi. Brazilië is vijfvoudig wereldkampioen, met Vinícius Júnior, Rodrygo en Endrick als sterspelers, en de absolute favoriet van Groep C. Voor Schotland ligt het cruciale duel in de openingswedstrijd tegen Haïti.

Tactisch is het beeld voor Clarke duidelijk. Tegen Haïti in de eerste wedstrijd moet direct een zege worden geboekt, met de wetenschap dat puntenverlies in deze ontmoeting onmiddellijk de doorgang naar de tweede ronde in gevaar brengt. Tegen Marokko in de tweede wedstrijd wordt het een gelijkspel als doelstelling, met de wetenschap dat de Marokkaanse middenlinie van Hakimi en Ziyech in elke wedstrijd gevaarlijk is. Tegen Brazilië in het slotduel komt het op de mentaliteit aan, met de kans op een resultaat dat in heel Schotland als historisch wordt herinnerd. Voor de Tartan Army is een tweede ronde de minimale ambitie van een toernooi waaraan in heel Schotland al maanden in spanning werd toegeleefd.

Programma: twee keer Boston, dan Miami

Het Schotse programma in Groep C brengt de ploeg langs twee speelsteden aan de Amerikaanse oostkust. De openingswedstrijd met Haïti is op zaterdag 13 juni om 03.00 uur Nederlandse tijd in Boston, op het Gillette Stadium. Daarna gaat het op vrijdag 19 juni om 00.00 uur Nederlandse tijd opnieuw naar Boston voor het duel met Marokko, eveneens op het Gillette Stadium. Het slotduel met Brazilië volgt op woensdag 24 juni om 00.00 uur Nederlandse tijd in Miami, op het Hard Rock Stadium.

Het programma in een overzicht:

• Zaterdag 13 juni, 03.00 uur Nederlandse tijd, Gillette Stadium in Boston tegen Haïti. De openingswedstrijd diep in de Nederlandse nacht.
• Vrijdag 19 juni, 00.00 uur Nederlandse tijd, Gillette Stadium in Boston tegen Marokko. De tweede wedstrijd om middernacht Nederlandse tijd.
• Woensdag 24 juni, 00.00 uur Nederlandse tijd, Hard Rock Stadium in Miami tegen Brazilië. Het slotduel om middernacht Nederlandse tijd.

Voor de Schotse fan zijn de tijden in juni 2026 lastig. In Glasgow, Edinburgh en Aberdeen vallen de wedstrijden tegen Haïti en Marokko respectievelijk om 02.00 uur en 23.00 uur lokale tijd, en de wedstrijd tegen Brazilië om 23.00 uur. In de pubs van Glasgow en Edinburgh werden al maanden van tevoren speciale openingsuren aangekondigd, met de wetenschap dat het Tartan Army de wedstrijden hoe dan ook in massale aantallen zou volgen. Daarnaast wordt door Scottish FA verwacht dat tussen de 25.000 en 35.000 Schotse fans naar Boston en Miami afreizen, ongeacht de hoge kosten van vluchten en hotels in juni 2026.

Hoe ver kan Schotland komen?

Bookmakers plaatsen Schotland als de tweede outsider van Groep C, achter Brazilië en in een directe strijd met Marokko en Haïti om de tweede plek. De Tartan Army staat op FIFA-positie 35 in mei 2026, een positie die enkele plaatsen lager is dan die van Marokko. Voor Steve Clarke is een tweede ronde de minimale doelstelling, met als ambitie om in 2026 voor de eerste keer ooit voorbij de groepsfase van een WK te komen. Het is een doelstelling die in heel de Schotse pers met respect en spanning wordt bekeken.

Veel zal afhangen van de vorm van Scott McTominay, op wie de creatieve last in het Schotse aanvalsspel rust. Als de Serie A-MVP van 2025 op zijn beste niveau aan het WK kan beginnen, en als Robertson de defensieve organisatie weet vast te houden, ligt de tweede ronde binnen handbereik. Een kwartfinale ligt naar de mening van de Schotse pers op dit moment buiten het realistische bereik, maar als Schotland eenmaal voorbij de groepsfase komt, kan in een knock-outwedstrijd elke uitkomst mogelijk zijn. Het ruimere format van 48 deelnemers met acht beste nummers drie biedt daarnaast een vangnet voor het Tartan Army.

Achtentwintig jaar wachten, en nu de droom van de tweede ronde

Voor het Schotse volk is dit WK een gelegenheid van historische omvang. Zes opeenvolgende WK’s werden gemist, en in Glasgow, Edinburgh, Aberdeen en de kleinere steden werd in de aanloop naar 2026 met meer hoop tegemoet gezien dan in elke vorige periode het geval was. De combinatie van het McTominay-effect bij Napoli, de stijgende ster van Ben Doak in de Premier League, de stabiele leiding van Steve Clarke en de iconische 4-2 zege op Denemarken in november 2025, vormt de basis voor een collectief gevoel dat de Schotse ploeg in 2026 voor de eerste keer ooit voorbij de groepsfase kan komen.

Onder Clarke is Schotland in zeven jaar tijd van een uitgeschakelde voetbalnatie naar een toernooivaste deelnemer gegroeid. In juni 2026 moet daar in Boston en Miami het volgende hoofdstuk uit komen. Met McTominay als de Serie A-MVP in de spits, met Robertson als aanvoerder uit Liverpool, met McGinn als topscorer en met de symboliek van de loting met Brazilië en Marokko (precies dezelfde tegenstanders als in 1998!), gaat Schotland naar Noord-Amerika met meer status en ambitie dan in vele jaren het geval is. De achtentwintig jaar zijn voorbij, en het Tartan Army is terug om de geschiedenis te herschrijven.

Onafhankelijke fansite wk-voetbal-2026.nl. Standen, blessures en de definitieve selectie kunnen na publicatie nog veranderen.