Wilton Sampaio

Wilton Pereira Sampaio is al jaren een vaste waarde in de Braziliaanse top. De scheidsrechter uit de deelstaat Goiás staat sinds 2013 op de FIFA-lijst en keert op het WK 2026 terug als hoofdscheidsrechter, na zijn optreden op het veld in Qatar in 2022 en zijn eerdere rol als videoscheidsrechter in Rusland.

• Land: Brazilië
• Geboortedatum: 28 december 1981, Teresina de Goiás
• FIFA-scheidsrechter sinds: 2013
• Confederatie: CONMEBOL
• Vaste competities: Campeonato Brasileiro Série A, Copa do Brasil

Jeugd in Goiás en eerste stappen met de fluit

Sampaio groeit op in Teresina de Goiás en komt al jong in aanraking met de arbitrage. Rond zijn vijftiende begint hij met fluiten in de regio Brasília, waar hij zich aansluit bij de scheidsrechtersopleiding en via de lokale bond zijn eerste jeugd- en amateurwedstrijden leidt.

Vanaf 2000 werkt hij zich stap voor stap omhoog in het Braziliaanse profvoetbal. Via de lagere divisies komt hij terecht in de nationale competities, waar hij steeds vaker wordt ingezet op het hoogste niveau.

In de Campeonato Brasileiro Série A maakt hij naam als scheidsrechter die grote wedstrijden aankan. Binnen de Braziliaanse arbitrage wordt hij gezien als talentvol, maar niet als het klassieke fysieke model voor een topscheidsrechter. Zijn relatief geringe lengte speelt daarbij een rol in de beeldvorming, al krijgt hij na veranderingen in het arbitragebeleid alsnog de grote affiches. Die kans benut hij met een reeks overtuigende optredens.

In 2012 volgt de nationale erkenning. In Brazilië wordt hij gekozen tot een van de beste scheidsrechters van de Serie A. Die waardering opent de deur naar het internationale werk, want een jaar later verschijnt zijn naam op de FIFA-lijst.

Van nationale top naar internationale aanstellingen

Als FIFA-scheidsrechter sinds 2013 vertegenwoordigt Sampaio de Federação Goiana de Futebol op het internationale toneel. Hij wordt aangesteld voor WK-kwalificatiewedstrijden in Zuid-Amerika, duels in de Copa Libertadores en interlands in andere confederaties. Zijn naam duikt steeds vaker op bij wedstrijden met veel druk en grote belangen.

Een belangrijk moment in zijn loopbaan is het WK 2018 in Rusland. De FIFA wijst hem daar aan als videoscheidsrechter. Hij behoort tot de eerste lichting VAR-scheidsrechters op een wereldkampioenschap en spreekt zich positief uit over de inzet van technologie om grote fouten te beperken. Die ervaring met het videoscherm blijft een terugkerend element in zijn carrière.

In de jaren na Rusland blijft hij een vaste waarde in de aanstellingen van de Zuid-Amerikaanse bond. Hij fluit topwedstrijden in de Braziliaanse Serie A, cruciale duels in de Copa do Brasil en krijgt internationaal steeds meer verantwoordelijkheid.

Arbitrage als familiezaak

Opvallend is dat arbitrage in de familie Sampaio breder leeft dan alleen bij Wilton. Zijn jongere broer Sávio Pereira Sampaio is eveneens scheidsrechter en komt later ook op de FIFA-lijst terecht. De broers werken geregeld samen in verschillende rollen, bijvoorbeeld wanneer een van beiden als vierde official of als videoscheidsrechter optreedt bij een wedstrijd van de ander.

Stijl van fluiten

Sampaio staat bekend als een scheidsrechter die het spel graag laat lopen, maar ingrijpt zodra een duel dreigt te ontsporen. Hij accepteert fysiek spel zolang het binnen de grenzen blijft. In de stevige Zuid-Amerikaanse competities wordt dat vaak gewaardeerd, al leidt het soms ook tot discussie over waar de grens ligt tussen hard en te hard.

Statistieken uit recente seizoenen laten doorgaans een stevig gemiddelde aan gele kaarten zien. Dat past bij een leidsman die, zodra hij vindt dat er een signaal nodig is, niet terugschrikt voor kaarten. Rode kaarten deelt hij minder vaak uit. Hij probeert de controle liever te bewaren via gesprekken, duidelijke waarschuwingen en zijn aanwezigheid in het veld.

Looplijnen en communicatie

In zijn positionering kiest Sampaio voor actieve looplijnen. Hij blijft graag dicht bij het spel, maar zoekt net de ruimte buiten de drukste zone om overzicht te houden. Tijdens de wedstrijd geeft hij korte, heldere aanwijzingen en gebruikt hij veel lichaamstaal om te laten zien dat hij situaties heeft gezien en beoordeeld.

Met spelers uit de regio communiceert hij vooral in het Portugees en Spaans. Die directe manier van communiceren helpt hem om in verhitte wedstrijden rust te brengen, al voorkomt dat niet dat er soms stevige discussies ontstaan rond zijn beslissingen.

Relatie met spelers en rol van de VAR

Doordat hij al vroeg betrokken is bij de introductie van de VAR, ziet Sampaio de videoscheidsrechter als een hulpmiddel dat fouten moet verkleinen, niet als een bedreiging voor zijn gezag op het veld. Hij heeft meerdere toernooien meegemaakt waarin de VAR een grote rol speelt, zowel als hoofdscheidsrechter op het veld als in de videokamer.

Bij protesten op het veld blijft hij meestal rustig, ook als spelers hem in groepjes omringen. Hij staat bekend als iemand die bij zijn beslissing blijft wanneer hij overtuigd is van wat hij heeft gezien. Dat levert waardering op bij trainers en spelers die duidelijkheid willen, terwijl anderen juist kritisch zijn op zijn optreden in bepaalde wedstrijden.

Discussie rond Engeland – Frankrijk op het WK 2022

De kwartfinale tussen Engeland en Frankrijk op het WK 2022 in Qatar is een van de meest besproken wedstrijden uit zijn loopbaan. Sampaio fluit dat duel, waarin stevige duels, twijfelgevallen rond strafschoppen en de rol van de VAR veel aandacht krijgen.

Engelse spelers en media uiten na afloop felle kritiek op zijn optreden en wijzen op vermeende fouten in belangrijke momenten. Sampaio reageert daar niet publiekelijk inhoudelijk op. Binnen de arbitrage wordt de wedstrijd geanalyseerd zoals bij alle topduels gebeurt. De FIFA blijft hem in de jaren daarna aanstellen voor grote wedstrijden in Zuid-Amerika. Het onderstreept hoe scheidsrechters op dit niveau voortdurend onder een vergrootglas liggen, zeker in knock-outwedstrijden op een wereldkampioenschap.

Belangrijke wedstrijden en toernooien

Naast het WK 2022, waar hij onder meer Senegal – Nederland, Polen – Saudi-Arabië, Nederland – Verenigde Staten en de kwartfinale Engeland – Frankrijk leidt, bouwt Sampaio een indrukwekkend palmares op in club- en landentoernooien.

• Wereldkampioenschap 2018: videoscheidsrechter in Rusland bij de introductie van het systeem op een WK
• FIFA Arab Cup 2021: aangewezen voor wedstrijden in het voorbereidingstoernooi in Qatar
• WK 2022 in Qatar: vier wedstrijden als hoofdscheidsrechter, waaronder een kwartfinale
• Braziliaanse Serie A: jarenlang vaste aanstellingen in topduels tussen de grote clubs
• Copa do Brasil en Supercopa: scheidsrechter in beslissende wedstrijden en finales in het nationale bekertoernooi

Daarbovenop komen tal van interlands in de Zuid-Amerikaanse WK-kwalificatie. Dergelijke wedstrijden vragen een scheidsrechter die bestand is tegen hoge druk en de emotie rond nationale elftallen, iets waar Sampaio door de jaren heen zichtbaar mee heeft leren omgaan.

Discussies in het Braziliaanse voetbal

Ook in eigen land blijft hij niet buiten schot. Incidenten in competitiewedstrijden en bekertoernooien leiden geregeld tot mediadebatten en soms tot een tijdelijke terugzetting naar minder prominente wedstrijden. Dat is een gebruikelijke maatregel van de bond om arbitrale prestaties te evalueren.

Tegelijkertijd keert hij steeds terug op de grote affiches. Dat laat zien dat de bond vertrouwen houdt in zijn niveau op de lange termijn en hem blijft zien als een van de leidende scheidsrechters in het Braziliaanse voetbal.

Op weg naar het WK 2026

Voor het WK 2026 in de Verenigde Staten, Canada en Mexico selecteert de FIFA opnieuw drie Braziliaanse hoofdscheidsrechters, onder wie Wilton Pereira Sampaio. Het wordt zijn derde opeenvolgende mondiale eindronde als onderdeel van de arbitragegroep, na zijn rol als videoscheidsrechter in 2018 en zijn optreden als scheidsrechter op het veld in 2022.

In de aanloop naar het toernooi blijft hij een vertrouwd gezicht in de Campeonato Brasileiro Série A en de Copa do Brasil. Die constante stroom aan topwedstrijden vormt zijn voorbereiding op de duels die hem in Noord-Amerika wachten, waar hij opnieuw onder het strenge oog van de wereld zal fluiten.

Welke wedstrijden hij precies krijgt op het WK 2026 wordt pas kort voor en tijdens het toernooi duidelijk, wanneer de FIFA per speeldag de volledige aanstellingen publiceert. Dat hij tot de geselecteerde groep behoort, bevestigt zijn status als een van de meest ervaren Braziliaanse scheidsrechters van zijn generatie.