Ståle Solbakken

Ståle Solbakken is de bondscoach die Noorwegen na bijna dertig jaar terugbrengt op een WK. Sinds 2020 staat de voormalige middenvelder aan het hoofd van een generatie rond Erling Haaland en Martin Ødegaard. Met een herkenbare manier van spelen en een hechte groep is hij het gezicht van de Noorse wederopbouw.

• Nationaliteit: Noorwegen
• Land als bondscoach: Noorwegen
• Geboortedatum: 27 februari 1968 (Kongsvinger)
• Leeftijd: 58 jaar
• Bondscoach Noorwegen sinds: 2020
• Voorkeursformatie: 4-3-3, variërend naar 4-2-3-1

Van middenvelder tot overlever

Als speler was Solbakken een controlerende middenvelder met overzicht en gevoel voor positie. Hij begon in eigen land, met periodes bij HamKam, Lillestrøm en Rosenborg, en verdiende daarna een stap naar het buitenland. In de jaren negentig speelde hij in de Duitse Bundesliga voor 1. FC Köln en in Engeland voor Wimbledon. Later volgde een transfer naar AaB in Denemarken, waar hij een belangrijke rol speelde in een landstitel.

Zijn laatste club was FC Kopenhagen, waar hij rond de eeuwwisseling net was neergestreken toen zijn loopbaan abrupt eindigde. Tijdens een training in maart 2001 kreeg Solbakken een zware hartaanval. Hij werd klinisch doodverklaard en pas na minuten reanimeerden artsen hem. Hij overleefde, kreeg een pacemaker en moest direct stoppen met voetballen. In Scandinavië werd hij daardoor een bekend gezicht, als voetballer maar vooral als voorbeeld van veerkracht.

Voor Noorwegen speelde hij volgens de officiële cijfers 57 interlands en maakte hij meerdere doelpunten. Hij maakte deel uit van de selectie die zich plaatste voor het WK van 1998, de vorige Noorse WK-deelname vóór 2026.

De weg naar het trainersvak

Na zijn gedwongen afscheid als speler stapte Solbakken vrijwel direct het trainersvak in. In Noorwegen werkte hij als jeugd- en clubtrainer en kreeg hij vervolgens zijn eerste baan als hoofdtrainer bij HamKam. Daar bouwde hij een herkenbare ploeg op die aanvallend voetbal speelde en promotie nastreefde. Zijn werk viel op bij grotere clubs.

Triomfen met FC Kopenhagen

De echte doorbraak volgde bij FC Kopenhagen. In de jaren 2000 groeide hij daar uit tot een van de meest succesvolle trainers in de Deense competitie. In meerdere periodes leidde hij de club naar landstitels en bekerwinsten. Onder zijn leiding haalde Kopenhagen herhaaldelijk de groepsfase van de Champions League, met als hoogtepunt de achtste finales in het seizoen 2010-2011.

Zijn elftallen stonden bekend om een strak georganiseerde defensie, hoge intensiteit en een slimme omschakeling. Die successen leverden hem de reputatie op van toptrainer in Scandinavië en een stap naar een grotere competitie.

In 2011 werd hij aangesteld bij 1. FC Köln in de Bundesliga en later bij Wolverhampton Wanderers in Engeland. Die periodes waren kort en met wisselend resultaat, maar gaven hem ervaring in grotere competities en in het werken met uiteenlopende spelersgroepen en speelstijlen. Daarna keerde hij terug bij FC Kopenhagen, waar hij opnieuw kampioenschappen binnenhaalde.

• HamKam: eerste baan als hoofdtrainer in Noorwegen
• FC Kopenhagen: meerdere periodes met landstitels en Europees voetbal
• 1. FC Köln: ervaring in de Bundesliga
• Wolverhampton Wanderers: periode in het Engelse voetbal
• Terugkeer Kopenhagen: nieuwe titels en Champions League-deelname

Speelstijl van Solbakken

Als bondscoach van Noorwegen kiest Solbakken structureel voor een 4-3-3 als basis, met varianten naar 4-2-3-1 afhankelijk van tegenstander en wedstrijdfase. De kern van zijn aanpak is balans: een compacte organisatie, duidelijke afspraken en het maximaal benutten van de kwaliteiten van zijn beste spelers.

Hij bouwt bij voorkeur van achteruit op, met een relatief hoge defensieve lijn, maar wil altijd zekerheid in de rug houden. In balbezit draait veel om Martin Ødegaard als spelmaker tussen de linies en Erling Haaland als diepe spits. Solbakken creëert bewust situaties waarin Ødegaard tussen middenveld en verdediging van de tegenstander aangespeeld kan worden, met lopende mensen om hem heen en backs die doorkomen. Haaland is het eindstation, maar ook de kapstok om de ploeg hoger op het veld te krijgen.

Rond Haaland en Ødegaard

Een belangrijk element is de flexibiliteit in de voorste linie. In sommige wedstrijden schuift een tweede spits als Alexander Sørloth dichter naar Haaland toe, waardoor het systeem in balbezit meer lijkt op een 4-4-2 of 4-2-3-1. In andere duels kiest Solbakken voor twee snelle buitenspelers om diepte te brengen, met Haaland centraal en Ødegaard daar net achter.

Zo dwingt hij tegenstanders tot lastige keuzes: doordekken op Ødegaard en ruimte weggeven achter de laatste lijn, of inzakken en Haaland tijd geven om te draaien. Zonder bal wil Noorwegen compact zijn, met korte afstanden tussen de linies. De pressing is gericht, niet extreem hoog, maar wel agressief zodra de tegenstander verkeerd gedraaid staat of onder druk komt op de flank.

Solbakken hamert in interviews op teamstructuur, discipline en loopvermogen. Noorwegen mag niet afhankelijk worden van individuele ingevingen, hoe groot de sterren ook zijn.

Bondscoach van een nieuwe Noorse generatie

Toen Solbakken in 2020 werd aangesteld, zat Noorwegen in een lastige fase. Het land had zich niet geplaatst voor het EK 2020 en miste ook het WK 2022, ondanks de opkomst van Haaland en Ødegaard. De verwachtingen waren hoog, maar de ploeg oogde wisselvallig en zoekende. De nieuwe bondscoach moest van een talentvolle lichting een volwassen nationale ploeg maken.

De eerste jaren waren grillig, met sterke wedstrijden afgewisseld door pijnlijke missers in EK-kwalificatie en Nations League. Gaandeweg kreeg Noorwegen echter meer gezicht. Solbakken bouwde aan een vaste as met Haaland, Ødegaard, een stabiel centraal verdedigingsduo en een middenveld dat zowel kan voetballen als werken. In de loop van deze cyclus volgde een contractverlenging, een duidelijk signaal van vertrouwen van de Noorse bond.

Omgang met de sterspelers

Een van zijn sterke punten is de relatie met de sleutelspelers. Haaland sprak publiekelijk lovend over de bondscoach en zijn rol in de keuze voor Noorwegen. Ødegaard heeft een hechte band met de trainer, die hem zichtbaar beschermt in periodes van zware belasting bij zijn club.

Solbakken presenteert zich nuchter, soms streng, maar loyaal naar zijn groep. Hij schuwt impopulaire beslissingen niet. Hij spaart spelers in interlandperiodes als hun fysieke belasting te groot is en durft ervaren krachten te passeren voor jongeren in vorm. Dat levert discussie op in Noorwegen, maar past bij zijn overtuiging dat de selectie leidend is voor het plan, niet andersom.

De WK-kwalificatie: Noorwegen terug op het wereldtoneel

De WK-kwalificatie voor 2026 werd de echte doorbraak van Solbakken als bondscoach. Noorwegen eindigde boven landen als Italië en plaatste zich zo voor het eerst sinds Frankrijk 1998 weer voor een WK-eindronde. De ploeg scoorde veel, kreeg weinig tegen en oogde voor het eerst in jaren als een compleet elftal, met stootkracht voorin en een betrouwbare defensie.

Belangrijke momenten waren de zeges op Italië en degelijke uitresultaten tegen directe concurrenten. Noorwegen combineerde efficiënte counters met fases van dominant balbezit. Haaland was de blikvanger als afmaker, maar de rol van Ødegaard in de opbouw en de vele lopers om hem heen was minstens zo bepalend.

Van gemiste toernooien naar stabiliteit

De kwalificatie voelde in Noorwegen als een einde van een lange frustratie. Na het missen van meerdere eindtoernooien met een gouden generatie nam de druk op Solbakken toe. Dat hij de ploeg nu naar het WK leidt, levert hem sportief krediet op en zorgt voor rust rond de nationale ploeg.

De kwalificatiereeks liet zien dat Noorwegen onder Solbakken leert wedstrijden volwassen uit te spelen. Waar de ploeg eerder punten verspeelde in de slotfase, hield zij nu vaker de controle. Dat past bij een bondscoach die veel nadruk legt op tactische discipline en wedstrijdmanagement.

Vooruitblik op het WK 2026

In aanloop naar het WK 2026 geldt Noorwegen als gevaarlijke outsider. De selectie wordt gezien als een van de interessantste van het toernooi, met wereldtoppers in de voorhoede en een steeds beter uitgebalanceerd elftal daarachter. Analisten plaatsen de Noren in de buitenste kring van favorieten, net achter de absolute toplanden, maar met genoeg kwaliteit om ver te komen als alles op zijn plek valt.

Solbakken gebruikt oefenwedstrijden en de laatste interlandperiodes om automatismen te verfijnen. Hij werkt aan varianten in de opbouw, aan de rol van zijn vleugelspelers en aan de manier waarop Noorwegen druk zet in verschillende fases van een wedstrijd. Tegelijkertijd houdt hij vast aan de principes die Noorwegen naar dit WK hebben gebracht: een solide basistructuur, maximale benutting van Haaland en Ødegaard en een spelersgroep die bereid is hard te werken.

In de Noorse pers wordt fel gediscussieerd over details van zijn keuzes, maar daaronder ligt een brede erkenning dat Solbakken de architect is van deze WK-ploeg. Hij zet de lijnen uit, bewaakt het evenwicht en geeft een uitzonderlijk getalenteerde generatie eindelijk het podium dat bij haar past.